Şeyh Seyyid Muhammed Sâkî Elhüseynî Hazretlerinin (k.s.) “Nefsine esir olan, özgürlükten bahsedemez” sözü, insanın iç dünyasına yönelten derin bir nasihattir. Çünkü gerçek özgürlük, her istediğini yapmak değil; insanı yanlışlara sürükleyen arzularına karşı durabilmektir.
Nefis, insana her zaman kötülüğü emretmez; fakat ölçüsüz bırakıldığında onu hırsa, öfkeye, gösterişe ve dünya sevgisine sürükleyebilir. Kişi öfkesinin esiri olduğunda kırıcı sözler söyler; makam ve mal arzusunun esiri olduğunda hak ve adaletten uzaklaşabilir. Başkalarının beğenisini her şeyin önüne koyduğunda ise kendi değerlerini unutabilir.
Kur’ân-ı Kerîm’de nefsini arındıran kimsenin kurtuluşa ereceği bildirilir: “Nefsini arındıran gerçekten kurtuluşa ermiştir.” (Şems, 91/9) Bu arınma; insanın kendisini kusursuz görmesi değil, hatalarını fark edip tövbe etmesi, güzel ahlâk için gayret göstermesi ve Allah’ın rızasını gözetmesidir.
Nefisle mücadele, dünyadan bütünüyle uzaklaşmak anlamına gelmez. Helâlinden çalışmak, ailesine sahip çıkmak, nimetlerden ölçülü biçimde faydalanmak ve insanlara iyilik etmek de kulluk hayatının içindedir. Mesele, dünya nimetlerinin kalbe hükmetmesine izin vermemektir. Mümin, sahip olduklarının şükrünü eda eder; sahip olamadıkları için de isyan ve hasede kapılmaz.
Gerçek hürriyet; öfke geldiğinde kendini tutabilmekte, harama çağrıldığında uzak durabilmekte, kibir yerine tevazuyu seçebilmekte ve nefsine ağır gelse bile doğru olanın yanında durabilmektedir. İnsan, nefsinin her arzusunu yerine getirdiğinde özgürleşmez; aksine arzularının peşinden sürüklenir. Kalbini Allah’ın emirleriyle terbiye ettikçe de iç huzuruna yaklaşır.
Bu nedenle insan zaman zaman kendine şu soruları sormalıdır: “Beni yönlendiren şey hak ve vicdan mı, yoksa nefsimin isteği mi? Bir söz söylemeden önce bunun gönül kırıp kırmayacağını düşünüyor muyum? Elimdeki nimetler için şükrediyor, hatalarım için tövbe edebiliyor muyum?” Bu muhasebe, nefsin esaretinden kurtulma yolunda önemli bir adımdır.
Allah Teâlâ bizlere nefsimizi tanımayı, onu hayırla terbiye etmeyi ve gerçek hürriyeti kullukta bulmayı nasip eylesin. Âmin.